Quảng Ninh không chỉ được biết đến là 'hòn ngọc' của ngành du lịch Việt Nam hay 'vùng mỏ' kiên cường, mà còn là vùng đất có bề dày lịch sử và chiều sâu văn hóa đáng nể. Trong tiến trình phát triển nhanh và bền vững, tỉnh luôn xác định việc xây dựng đời sống văn hóa cơ sở văn minh, lành mạnh là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt. Với sự quan tâm lãnh đạo quyết liệt cùng những chủ trương phù hợp thực tiễn, đời sống tinh thần của nhân dân ngày càng được nâng cao, góp phần tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển con người giàu bản sắc Quảng Ninh trong kỷ nguyên mới.

Nền tảng vững chắc từ truyền thống và sự đồng thuận

Quảng Ninh sở hữu một kho tàng di sản phi vật thể khổng lồ với gần 80 lễ hội truyền thống được tổ chức hằng năm. Đây chính là mạch ngầm văn hóa chảy trôi qua bao thế hệ, kết nối quá khứ với hiện tại. Bên cạnh đó, các lễ hội mới mang tầm quốc tế như Carnaval Hạ Long, lễ hội Xuân Yên Tử, hay các hội hoa sở, hội mùa vàng đã tạo nên một không gian sinh hoạt văn hóa vô cùng sôi động, thu hút hàng triệu lượt khách và làm phong phú thêm đời sống tinh thần của người dân địa phương.

Vai trò chủ thể của cộng đồng trong sáng tạo văn hóa

Theo PGS.TS. Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, đời sống văn hóa cơ sở đang bước vào giai đoạn chuyển mình đặc biệt. Việc sắp xếp lại đơn vị hành chính không chỉ là tinh gọn bộ máy mà còn là cơ hội để củng cố 'chất keo' gắn kết cộng đồng. Tại Quảng Ninh, truyền thống văn hóa không bị mai một mà ngược lại, nó trở thành nhu cầu tự thân của mỗi người dân.

Minh chứng rõ nét nhất là Lễ hội Khỏi Kêm tại xã Đường Hoa, được tổ chức từ chính nguyện vọng của nhân dân. Tại đây, người dân không chỉ là khán giả mà còn là chủ thể trực tiếp tái hiện điệu múa chuông, lễ cấp sắc của đồng bào dân tộc Dao. Khi người dân được đặt vào vị trí trung tâm, họ sẽ tự giác bảo tồn và phát huy giá trị di sản một cách bền vững nhất.

Hệ thống thiết chế văn hóa: Đòn bẩy cho sự phát triển toàn diện

Để văn hóa cơ sở thực sự lan tỏa, hạ tầng đóng vai trò nền móng. Quảng Ninh đã đầu tư đồng bộ và hiện đại hệ thống thiết chế từ cấp tỉnh đến tận các thôn, bản xa xôi. Những công trình mang tính biểu tượng như Bảo tàng - Thư viện tỉnh, Cung Quy hoạch, Hội chợ và Triển lãm, hay Khu liên hợp Thể thao không chỉ là điểm đến tham quan mà còn là nơi diễn ra các hoạt động văn hóa, nghệ thuật chất lượng cao.

Những con số ấn tượng về đời sống văn hóa

Tính đến hết năm 2025, những con số thống kê đã cho thấy sức lan tỏa mạnh mẽ của phong trào 'Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa':

• 97% gia đình đạt danh hiệu Gia đình văn hóa (tương đương 354.272 hộ).
• 98% khu dân cư đạt danh hiệu Thôn, khu phố văn hóa.
• 1.439/1.452 thôn, khu có nhà văn hóa riêng, đạt tỷ lệ gần như tuyệt đối.
• 33/54 địa phương có Trung tâm Văn hóa - Thể thao cấp xã đạt chuẩn.

Việc thu hẹp khoảng cách hưởng thụ văn hóa giữa thành thị và nông thôn, giữa miền núi và hải đảo là minh chứng cho sự công bằng trong chiến lược phát triển của tỉnh.

Khơi dậy sức sống mới qua các sự kiện hiện đại

Bắt nhịp xu thế phát triển của kỷ nguyên số, Quảng Ninh không dừng lại ở những hoạt động truyền thống. Tỉnh đã chú trọng tổ chức các chương trình nghệ thuật quy mô lớn, dàn dựng công phu như 'Hạ Long Concert' hay chuỗi sự kiện 'Vũ điệu 5 châu'. Đây là những 'đại tiệc' âm nhạc và ánh sáng mang đến trải nghiệm nghệ thuật đỉnh cao cho nhân dân.

Nghị quyết 80-NQ/TW và chiến lược dài hạn

Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về 'Phát triển văn hóa Việt Nam' đã vạch ra lộ trình rõ ràng cho Quảng Ninh. Tỉnh tập trung định hình môi trường văn hóa phù hợp với đặc điểm từng khu vực: văn hóa đô thị hiện đại, văn hóa biển phóng khoáng và văn hóa miền núi đậm đà bản sắc. Hạt nhân của môi trường này chính là khu dân cư, và trung tâm chính là người dân.

Việc kết hợp hài hòa giữa bảo tồn lễ hội truyền thống với xây dựng các lễ hội mới văn minh, gắn liền với phát triển du lịch và kinh tế xanh là hướng đi đúng đắn để văn hóa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh, thúc đẩy Quảng Ninh vươn tầm quốc tế.

Kết luận: Văn hóa là cội nguồn của hạnh phúc

Làm giàu đời sống văn hóa cơ sở không phải là câu chuyện ngày một ngày hai, mà là một hành trình bền bỉ. Khi văn hóa thấm sâu vào từng nếp nghĩ, cách làm của mỗi người dân Vùng mỏ, nó sẽ tạo nên một sức mạnh vô song để xây dựng một Quảng Ninh giàu đẹp, văn minh và hạnh phúc.

Hãy cùng chúng tôi lan tỏa những giá trị tốt đẹp này bằng cách tham gia tích cực vào các hoạt động văn hóa tại địa phương và giữ gìn bản sắc quê hương. Bạn có cảm nhận gì về sự thay đổi của đời sống văn hóa nơi mình đang sống? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn với chúng tôi ngay dưới đây!