Hè về, khi những con sóng xanh biếc vỗ về bờ cát trắng của đảo ngọc, du khách không chỉ bị mê hoặc bởi vẻ đẹp hoang sơ mà còn bởi kho tàng ẩm thực phong phú nơi đây. Trong số vô vàn thức quà từ đại dương, canh cầu gai Cô Tô nổi lên như một biểu tượng của sự tinh túy, vừa mang hương vị độc đáo, vừa là bài thuốc quý cho sức khỏe. Được mệnh danh là nhân sâm của biển, món ăn này đã chinh phục biết bao thực khách khó tính khi đặt chân đến vùng biển Quảng Ninh.
Cầu gai (hay còn gọi là nhum biển, cà ghim, nhím biển) là loại hải sản thuộc ngành động vật da gai. Vẻ ngoài của chúng có phần thách thức với lớp vỏ hình cầu bao phủ bởi vô số gai nhọn dài ngắn khác nhau. Tuy nhiên, đằng sau lớp vỏ xù xì ấy lại là phần thịt (trứng nhum) vô cùng quý giá. Thịt cầu gai thường có màu vàng óng hoặc cam rực rỡ, xếp thành hình sao từ 5-6 cánh bám dọc theo vách vỏ.
Về mặt dinh dưỡng, cầu gai chứa hàm lượng protein cao, giàu Omega-3, kẽm và các vitamin thiết yếu. Theo kinh nghiệm của ngư dân đảo Cô Tô, đây không chỉ là món ăn ngon mà còn là thực phẩm giúp tăng cường hệ miễn dịch, bồi bổ sinh lực và cực kỳ tốt cho hệ tiêu hóa. Tại vùng biển này, có hai loại phổ biến là cầu gai dài và cầu gai ngắn. Trong đó, loại cầu gai ngắn tuy ít thịt hơn nhưng lại được giới sành ăn ưa chuộng hơn cả để nấu canh vì độ béo ngậy và hương thơm đặc trưng.
Để có được những bát canh cầu gai thơm ngon trên bàn tiệc, những người thợ săn biển phải trải qua một quá trình khai thác vô cùng vất vả. Cầu gai Cô Tô thường sinh sống ở các hang hốc hoặc rạn đá ngầm, nơi chúng bám chặt để ăn rong biển và các sinh vật nhỏ. Thời điểm cầu gai béo nhất, cho chất lượng thịt hoàn hảo nhất là vào tháng 5 và tháng 6 âm lịch hàng năm.
Ngư dân phải lặn xuống những vùng nước sâu, quan sát kỹ các khe đá. Do đặc tính gai nhọn có thể gây thương tích, họ không thể bắt bằng tay không mà phải dùng dụng cụ chuyên dụng là một thanh sắt hình chữ L để khéo léo khều chúng ra khỏi nơi ẩn nấp. Việc vận chuyển và bảo quản cầu gai tươi cũng đòi hỏi sự cẩn trọng để giữ nguyên vẹn phần trứng bên trong không bị nát hoặc giảm chất lượng do tác động của nhiệt độ.
Nấu canh cầu gai không quá cầu kỳ về gia vị nhưng lại đòi hỏi sự tinh tế trong khâu sơ chế và kiểm soát nhiệt độ. Đây là món ăn tôn vinh độ tươi ngon nguyên bản của hải sản Cô Tô.
Khác với các loại ốc hay cá, cầu gai không thể dùng dao thông thường để bổ. Người đầu bếp phải sử dụng một dụng cụ hình chữ V đặt vào miệng cầu gai để tách đôi lớp vỏ cứng. Sau khi tách, phần ruột và các gân máu màu đen phải được làm sạch tuyệt đối dưới vòi nước nhẹ, chỉ để lại những thớ thịt màu vàng cam bám chặt vào vỏ. Công đoạn này đòi hỏi sự tỉ mỉ để tránh làm nát phần trứng mềm mại.
Để món canh đạt chuẩn, nước dùng cần được đun sôi trước, sau đó nêm nếm các gia vị cơ bản như mắm, muối và một chút ớt tươi để khử mùi tanh tự nhiên. Khi nước đang sôi sùng sục, phần thịt cầu gai được thả vào. Lúc này, người đầu bếp phải hạ nhỏ lửa ngay lập tức. Chỉ sau 1-2 phút, những thớ thịt sẽ nở bung ra như những cánh hoa rực rỡ trong bát canh.
Lời khuyên từ chuyên gia: Trong quá trình nấu, phải liên tục vớt bọt để nước canh giữ được độ trong veo, đẹp mắt. Một bí quyết độc đáo của người dân Cô Tô là thêm hành tây thái nhỏ vào cuối cùng. Vị ngọt thanh của hành tây khi kết hợp với vị béo đậm đà của cầu gai tạo nên một sự cân bằng hoàn hảo, làm dậy lên hương vị đặc trưng của biển cả.
Thưởng thức canh cầu gai giữa không gian biển đảo lộng gió là một trải nghiệm giác quan khó quên. Bát canh nóng hổi, nghi ngút khói với những miếng nhum biển vàng óng điểm xuyết màu xanh của hành lá và màu trắng của hành tây. Khi nếm thử, bạn sẽ cảm nhận được vị ngọt thanh của nước dùng, tiếp theo là cảm giác tan chảy, béo ngậy như bơ của thịt cầu gai trên đầu lưỡi.
Canh cầu gai Cô Tô không chỉ đơn thuần là một món ăn, nó còn chứa đựng sự nhọc nhằn của ngư dân và sự ưu ái của thiên nhiên dành cho hòn đảo xinh đẹp này. Nếu có dịp ghé thăm Cô Tô vào mùa hè, đừng quên tìm đến những nhà hàng địa phương uy tín để thưởng thức bát canh "nhân sâm" này. Đó chắc chắn sẽ là dấu ấn đậm nét nhất trong hành trình khám phá ẩm thực biển đảo của bạn.
Copyright © 2026 Bản quyền thuộc về Ẩm Thực Văn Hóa Du Lịch Quảng Ninh
Đang online: 17 | Tổng lượt truy cập: 10,302,420